Mệnh lệnh của hạt cát

Từ Đồng Nai, Phó Thủ tướng yêu cầu: “Cơ quan công an cần làm rõ sau lưng nhóm khai thác trái phép là những tổ chức tội phạm nào?”.

Từ Bắc Ninh, Chủ tịch tỉnh bị nhắn tin đe dọa sau khi ra lệnh ngừng khai thác cát trái phép từ một dự án nạo vét đường thủy do Bộ Giao thông cấp phép. Ông chủ tịch khẳng định, toàn tuyến sông Cầu không có đoạn cạn theo quy định, không có phương tiện thủy nội địa mắc cạn nếu đi đúng trọng tải và đúng luồng. UBND tỉnh nhiều lần kiến nghị tạm dừng triển khai dự án nạo vét đường thủy kết hợp tận thu sản phẩm trên địa bàn. Nhưng giấy phép vẫn được cấp, cát vẫn bị hút và bờ sông vẫn tiếp tục sạt lở.

Từ Tây Nguyên, người dân huyện Krông Bông và Ea Ka của tỉnh Đắk Lắk đang lo lắng không yên. Ruộng vườn của bà con dọc bờ sông Krông Na và sông Krông Pắk có thể sạt lở bất cứ lúc nào bởi việc khai thác cát tràn lan. Ông Nông Văn Hợp, Thôn trưởng thôn 7b, xã Ea Ô, huyện Ea Kar bức xúc, người dân đã nhiều lần phản ánh lên chính quyền và doanh nghiệp nhưng câu trả lời vẫn là sự im lặng. 

Vấn nạn khai thác cát trái phép ở nhiều nơi đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Cát lòng sông là thứ tài nguyên dễ khai thác, dễ mua bán. Ngay tại bến, giá cát khi vừa hút lên đã là hơn 120.000đ/m3. Dùng máy móc đơn giản, mỗi tàu cát có thể hút hàng ngàn mét khối mỗi ngày. 

Lợi nhuận khủng như vậy nên việc quản lý bỗng trở nên... phức tạp đến khó hiểu. Dự án của địa phương, dự án của Bộ, rồi những tổ chức lén lút thác chui... khiến cho bờ sông bên bồi bỗng nhiên thành bên lở. Quyền lợi và trách nhiệm của các bên cũng bỗng nhiên chồng chéo, không có chế tài đảm bảo hay cưỡng chế.

Nhờ đó, cát tặc tràn lan. Khai thác vô tội vạ, phá hỏng quy hoạch, làm sạt lở bờ sông, khi gặp trở ngại là xuất hiện ngay bóng dáng giang hồ... là những hệ lụy tất yếu.

Nghĩ về mỗi vùng đất quê hương, tôi nhớ đến những đồi cát ngút ngàn trên bán đảo Phương Mai ở Quy Nhơn. Chỉ sau hơn 1 năm khai thác cấp tập, đồi cát ấy đã vơi đi chóng mặt. Ở Quảng Nam, những bãi cát trắng dài miên man bị xúc đi và chuyển sang địa phương khác trước khi được bán cho nước ngoài. Ở Nha Trang hay Phú Quốc, cát cũng lên đường xuất ngoại…

Nhưng có lẽ, tôi nhớ hơn cả hình ảnh những người dân Cửa Đại ở Quảng Nam kính cẩn thắp nén nhang cúng những hạt cát mới về lại, bồi lắng cho bờ biển này hơn 1 tháng qua.

Trước đó, bãi biển Cửa Đại tưởng chừng bị phá hủy hoàn toàn. Ròng rã mấy năm trước, sóng biển ào ạt ngoạm vào bờ, cuốn đi những trảng cát mềm mịn, khiến bao công trình xây dựng bị đổ sập, bất chấp những nỗ lực bền bỉ của con người dựng nên những bức tường thành chắn cát.

Những tưởng bãi biển Cửa Đại sẽ không còn nữa thì bỗng nay, bờ cát mới lại hình thành, hứa hẹn tái lập bãi biển đẹp nên thơ như bao đời qua.

Hạt cát ở đâu cũng có ích, dẫu trên sa mạc hay giữa bãi sông có khi lở khi bồi. Tôi mong sao sớm tìm lại được những con sông hiền hòa, chở đầy nước ngọt, phù sa hay những bờ cát dài đẹp đẽ mơ màng, ngàn năm bên sóng… như thi ca bao lâu nay thường ca tụng.

Sống hòa hợp với thiên nhiên chính là cách để chúng ta trả ơn cuộc sống. Hạt cát tuy nhẹ, nhưng mệnh lệnh của thiên nhiên mới thật sự nặng nề.