Phát triển kinh tế dưới tán rừng để bảo vệ 'lá phổi xanh' bền vững

Khai thác rừng đa giá trị

Diễn đàn Khuyến nông @ năm 2026 tại Hải Phòng nhấn mạnh việc bảo vệ hơn 22.000 ha rừng gắn với khai thác kinh tế dưới tán, du lịch sinh thái và ứng dụng công nghệ số để nâng cao sinh kế. Sự kiện thu hút đông đảo các nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và các chủ rừng từ các khu vực trọng điểm như Cát Hải, Thủy Nguyên, Chí Linh, Kinh Môn tham dự.

Ông Vũ Bá Công - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng (thứ 2 từ phải sang) chủ trì diễn đàn. Ảnh: Đinh Mười.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Vũ Bá Công - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng nhấn mạnh, sau khi thực hiện điều chỉnh địa giới hành chính, diện tích rừng của thành phố cảng đã có sự thay đổi đáng kể cả về quy mô lẫn tính đa dạng sinh học.

Tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp hiện đạt hơn 22.249 ha, trong đó rừng đặc dụng chiếm hơn 8.660 ha, rừng phòng hộ gần 10.789 ha. Với tỉ lệ che phủ đạt 6,44%, hệ thống rừng tại Hải Phòng không chỉ đóng vai trò là "lá phổi xanh" mà còn là "bức tường thành" bảo vệ môi trường sinh thái, chắn sóng, chắn gió và ứng phó trực tiếp với biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, trong một thời gian dài, tư duy quản lý rừng chủ yếu tập trung vào việc bảo vệ nghiêm ngặt, khiến tiềm năng kinh tế từ rừng chưa được khai thác xứng tầm. Tại diễn đàn, các đại biểu thống nhất rằng: Muốn bảo vệ rừng bền vững, phải giải được bài toán sinh kế cho người dân. Khi người dân sống được, thậm chí làm giàu được từ rừng, họ sẽ trở thành lực lượng bảo vệ rừng tự giác và hiệu quả nhất.

"Lâm nghiệp hiện nay không còn là lĩnh vực đơn ngành mà là cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển xanh. Mục tiêu của thành phố là chuyển từ quản lý truyền thống sang quản trị hệ sinh thái đa giá trị, làm sao để người dân sống gần rừng có thể làm giàu từ rừng mà không xâm hại đến tài nguyên," ông Vũ Bá Công nhấn mạnh.
 
Điển hình cho tư duy "đa giá trị" này là mô hình nuôi ong dưới tán rừng ngập mặn của Hợp tác xã (HTX) sản xuất mật ong Tùng Hằng (xã Kiến Hải). Chia sẻ tại diễn đàn, ông Đặng Thanh Tùng - Giám đốc HTX cho biết, từ quy mô ban đầu chỉ 500 đàn ong vào năm 2020, đến nay đơn vị đã phát triển lên 1.300 đàn, sản lượng đạt 10.000 lít mật/năm. Sản phẩm mật ong hoa rừng ngập mặn không chỉ đạt chứng nhận OCOP 4 sao mà còn vinh dự nhận giải thưởng Mai An Tiêm, khẳng định vị thế trên thị trường.

“Nghề nuôi ong không gây hại đến rừng, ngược lại còn thúc đẩy quá trình thụ phấn, giúp hệ sinh thái rừng ngập mặn phát triển tốt hơn. Hiện chúng tôi đã ký kết tiêu thụ với các hệ thống siêu thị lớn như Co.opmart, GO!, mở ra hướng đi bền vững cho hơn 20 hộ dân liên kết”, ông Tùng khẳng định.

Tương tự, tại phường Nguyễn Trãi, mô hình nuôi ong dưới tán rừng cũng đang giúp 90 hộ dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu. Những sản phẩm mật ong rừng từ hoa dẻ, hoa vải, hoa nhãn đã trở thành đặc sản vùng miền, góp phần vào kinh tế xanh của địa phương. Không chỉ có nuôi ong, các đại biểu cũng thảo luận sâu về tiềm năng trồng cây dược liệu như ba kích, trà hoa vàng dưới tán rừng gỗ lớn và phát triển du lịch sinh thái cộng đồng.

Đối với Vườn quốc gia Cát Bà, nơi đây được xem như "viên ngọc" vừa được UNESCO vinh danh là Di sản Thiên nhiên Thế giới, tiềm năng du lịch là vô cùng to lớn. Tuy nhiên, đại diện lãnh đạo Vườn cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn về hạ tầng và cơ chế. Hiện tại, Vườn mới chỉ khai thác được 4 tuyến du lịch chính, trong khi còn 14 tuyến tiềm năng khác với các hoạt động như ngắm Voọc Cát Bà, trải nghiệm rừng ngập mặn, ngắm thú đêm vẫn chưa được kết nối. Việc sớm phê duyệt đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí được xem là chìa khóa để biến di sản thành tài sản, tạo nguồn thu tái đầu tư cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học.
 
Giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu

Bên cạnh câu chuyện sinh kế, diễn đàn Khuyến nông @ năm 2026 đã dành thời gian đáng kể để thảo luận về vai trò của khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý lâm nghiệp hiện đại. Trong bối cảnh diện tích rừng trải dài và phân tán, việc quản lý bằng phương pháp thủ công đã bộc lộ nhiều hạn chế về tính chính xác và kịp thời.

Tham luận của Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng cho rằng, việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như: WebGIS, ảnh viễn thám kết hợp với thiết bị bay không người lái (UAV) gắn camera nhiệt là yêu cầu bắt buộc. Những công cụ này cho phép lực lượng kiểm lâm giám sát biến động rừng và phát hiện sớm các điểm cháy từ khoảng cách xa, đặc biệt là ở những địa hình hiểm trở như núi đá vôi Cát Bà hay vùng rừng đồi tại Chí Linh, Kinh Môn.

Một điểm mới đầy triển vọng được đưa ra tại diễn đàn là khả năng thương mại hóa tín chỉ carbon rừng. Với diện tích rừng ngập mặn và rừng gỗ lớn hiện có, Hải Phòng đang sở hữu một "mỏ vàng" carbon. Tuy nhiên, để hiện thực hóa nguồn lợi này, các chuyên gia nhấn mạnh thành phố cần sớm làm chủ công nghệ đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) theo tiêu chuẩn quốc tế. Việc minh bạch hóa dữ liệu về trữ lượng carbon trên nền tảng số không chỉ giúp thu hút các nhà đầu tư mà còn tạo ra nguồn tài chính ổn định cho người dân tham gia nhận khoán bảo vệ rừng.

Bên cạnh đó, báo cáo từ Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng chỉ ra những thách thức khốc liệt từ biến đổi khí hậu. Cơn bão Yagi năm 2024 đã để lại một lượng thực bì khổng lồ là các cành củi khô, cây đổ, tạo ra nguy cơ cháy rừng thường trực. Chỉ riêng trong năm 2025, trên địa bàn đã ghi nhận 30 điểm phát cháy, ảnh hưởng đến hơn 32 ha rừng. Dù các vụ cháy đã được khống chế kịp thời, nhưng đây là hồi chuông cảnh báo về sự khắc nghiệt của thời tiết.
 
Cùng với đó, áp lực từ quá trình đô thị hóa, nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất để phát triển công nghiệp và hạ tầng cảng biển cũng đặt ngành lâm nghiệp vào thế khó. "Lực lượng kiểm lâm hiện nay còn mỏng, địa bàn quản lý rộng và phân tán. Nếu không có sự tham gia của cộng đồng và sự hỗ trợ từ công nghệ, chúng ta rất khó hoàn thành nhiệm vụ giữ rừng", đại diện Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng chia sẻ.

Để giải quyết các tồn tại, trong năm 2026 và giai đoạn tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng xác định 9 nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là hoàn thành việc giao đất, giao rừng cho người dân và cộng đồng địa phương theo tinh thần Nghị quyết của Quốc hội. Khi rừng có chủ thực sự, trách nhiệm và quyền lợi gắn liền, công tác bảo vệ sẽ đi vào thực chất.

Đồng thời, ngành nông nghiệp và môi trường thành phố sẽ đẩy mạnh việc xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm lâm nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ Blockchain trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm OCOP từ rừng sẽ được triển khai mạnh mẽ để nâng cao giá trị cạnh tranh. Các chính sách về tín dụng ưu đãi, hỗ trợ giống cây bản địa chất lượng cao cũng sẽ được tham mưu để người dân yên tâm đầu tư vào kinh tế dưới tán rừng.

Diễn đàn Khuyến nông @ năm 2026 đã khép lại với nhiều kỳ vọng, những ý kiến đóng góp tâm huyết từ các nhà khoa học, những kinh nghiệm thực tiễn từ các chủ rừng và sự cam kết của chính quyền thành phố là tiền đề quan trọng để Hải Phòng thực hiện thành công chiến lược phát triển lâm nghiệp bền vững, góp phần xây dựng một thành phố cảng xanh, hiện đại và văn minh.

Kết luận diễn đàn, ông Vũ Bá Công khẳng định, bảo vệ rừng không chỉ là giữ màu xanh, mà là bảo đảm an ninh sinh thái và an ninh nguồn nước cho một siêu đô thị cảng. Hải Phòng kiên trì mục tiêu phát triển kinh tế xanh, trong đó lâm nghiệp đa giá trị là trụ cột quan trọng. Ngành nông nghiệp Hải Phòng cam kết sẽ luôn đồng hành cùng các doanh nghiệp, hợp tác xã và bà con nông dân để mỗi hecta rừng không chỉ là lá phổi xanh mà còn là một kho báu sinh kế bền vững.

Đinh Mười
Theo Nongnghiepmoitruong.vn
 

Link gốc: https://nongnghiepmoitruong.vn/phat-trien-kinh-te-duoi-tan-rung-de-bao-ve-la-phoi-xanh-ben-vung-d812216.html?